Model biopsychospołeczny to podejście, które traktuje człowieka jako całość, a nie tylko zbiór mięśni i stawów. Jako ludzie nie jesteśmy bowiem wyłącznie „z krwi i kości”. Mamy psychikę, przeżycia i doświadczenia, a także żyjemy w społeczeństwie, pełnimy różne role i funkcjonujemy w konkretnym otoczeniu. Dlaczego więc mielibyśmy skupiać się tylko na fizycznych objawach?
Fizjoterapia odgrywa oczywiście kluczową rolę w rehabilitacji, ponieważ poprawia funkcję ciała, łagodzi ból i przywraca sprawność. Skuteczna terapia wymaga jednak szerszego spojrzenia na zdrowie, które uwzględnia także emocje, doświadczenia oraz wpływ otoczenia. Właśnie dlatego stosujemy w terapii model biopsychospołeczny, który obejmuje wszystkie te elementy.
Model biopsychospołeczny w fizjoterapii – w skrócie
- Bio: przede wszystkim ciało, czyli mięśnie, stawy, nerwy i ogólny stan zdrowia.
- Psycho: emocje, stres, lęk przed ruchem, a także przekonania o bólu.
- Społeczne: z kolei otoczenie, praca, rodzina oraz wsparcie bliskich.
- Dlaczego to ważne: dzięki temu efekty terapii są pełniejsze i trwalsze, zwłaszcza w bólu przewlekłym.
- W praktyce: ćwiczenia i terapia manualna, a także edukacja i współpraca z innymi specjalistami.
Spis treści
- Po co pacjentom model biopsychospołeczny?
- Czym jest model biopsychospołeczny?
- Znaczenie samopoczucia i otoczenia
- Interdyscyplinarność
- Najczęstsze pytania
Po co pacjentom model biopsychospołeczny?
Model biopsychospołeczny w fizjoterapii daje szansę na pełniejsze i trwalsze efekty, ponieważ uwzględnia wszystkie aspekty zdrowia: fizyczne, psychiczne i społeczne.
Gdy zmagasz się z przewlekłym bólem, kontuzją albo bólem kręgosłupa, samo leczenie objawów często nie wystarcza. Stres, lęk przed ruchem czy codzienne napięcia emocjonalne mogą bowiem wyraźnie wpływać na przebieg terapii. Jeśli na przykład boisz się ćwiczyć z powodu wcześniejszych złych doświadczeń albo uważasz, że „ból już zawsze będzie częścią mojego życia”, trudniej będzie Ci odzyskać sprawność.
Dlatego taka fizjoterapia skupia się nie tylko na ciele, ale także na redukcji stresu i pracy nad nastawieniem do bólu i ruchu. W praktyce oprócz ćwiczeń i terapii manualnej możemy zatem wspólnie pracować nad technikami relaksacyjnymi, radzeniem sobie z lękiem oraz zmianą przekonań, które utrudniają powrót do zdrowia.
Ważne jest również wsparcie bliskich, przyjaciół czy grup wsparcia, ponieważ otoczenie ma ogromny wpływ na motywację do ćwiczeń. Takie podejście to zatem nie tylko sposób na ból, ale także na długotrwałą poprawę jakości życia, niezależnie od tego, czy zmagasz się z bólem pleców, kontuzją, nietrzymaniem moczu, czy chorobą przewlekłą. Pamiętaj, że zdrowie to nie tylko ciało – to także umysł i środowisko, w którym żyjesz.
Czym jest model biopsychospołeczny?
Model ten zaproponował już w 1977 roku amerykański lekarz George Engel. Zakłada on przede wszystkim, że na zdrowie i chorobę wpływają jednocześnie trzy grupy czynników, które się wzajemnie przenikają.
Czynniki biologiczne
To przede wszystkim stan ciała, czyli mięśnie, stawy, układ nerwowy, a także choroby współistniejące, wiek czy kondycja.
Czynniki psychologiczne
Należą do nich natomiast przede wszystkim emocje, stres, lęk przed ruchem, przekonania o bólu oraz sposób radzenia sobie z trudnościami.
Czynniki społeczne
Obejmują one z kolei rodzinę, pracę, wsparcie bliskich, warunki życia, a nawet dostęp do opieki zdrowotnej.
Co ważne, zrozumienie i połączenie tych trzech elementów pozwala lepiej dopasować terapię do Twoich potrzeb. Dzięki temu efekty są trwalsze, ponieważ uwzględniamy całe Twoje życie, a nie tylko objawy.
Jakie znaczenie ma samopoczucie i otoczenie w fizjoterapii?
Przewlekły ból a model biopsychospołeczny
Przy przewlekłym bólu łatwo niestety uwierzyć, że sytuacja nigdy się nie poprawi. Może to prowadzić do unikania ruchu z obawy przed pogorszeniem, a w efekcie do osłabienia mięśni i ograniczenia ruchomości. Dlatego pomagamy zrozumieć, jak ćwiczyć bezpiecznie i jakie korzyści daje regularna aktywność.
Powrót do sportu po urazie
Po kontuzji często pojawia się z kolei lęk przed powrotem do sportu, który może hamować powrót do pełnej sprawności. Wspólnie z trenerami pomagamy zatem stopniowo zwiększać aktywność, dzięki czemu odzyskujesz pewność siebie.
Rehabilitacja seniorów
Osoby starsze mogą natomiast odczuwać, że rehabilitacja to zbyt duże wyzwanie, zwłaszcza gdy towarzyszy temu poczucie osamotnienia. Wtedy rozmowa, edukacja i przełamywanie barier – zarówno fizycznych, jak i mentalnych – są naszym wspólnym celem.
Dysfunkcje i choroby przewlekłe
Na przykład nietrzymanie moczu to nie tylko częste wizyty w toalecie, ale także wstyd i stres. Dlatego wspieramy nie tylko sprawność fizyczną, ale również pomagamy radzić sobie ze stresem i odzyskać pewność siebie.
Model biopsychospołeczny = interdyscyplinarność
W naszej pracy zawsze kierujemy się przede wszystkim Twoim dobrem. Dlatego w razie potrzeby zalecamy konsultację u innych specjalistów, na przykład lekarza lub psychologa, a w naszym zespole współpracują fizjoterapeuci i trenerzy. Dzięki temu łatwiej dopasować terapię do Twojej sytuacji.
Model biopsychospołeczny – najczęstsze pytania
Czy to znaczy, że ból jest „w głowie”?
Nie, ponieważ ból jest zawsze prawdziwy. Jednak na to, jak go odczuwamy, wpływają również stres, emocje i otoczenie. Dlatego warto pracować na wszystkich tych poziomach jednocześnie.
Czy fizjoterapeuta zastępuje psychologa?
Nie, ponieważ fizjoterapeuta nie prowadzi psychoterapii. Może natomiast uwzględnić czynniki psychiczne w terapii, a w razie potrzeby zaproponować współpracę z psychologiem.
Chcesz terapii, która widzi Cię w całości? Umów konsultację!
Fizjoterapia w Białymstoku – ul. Łąkowa 9
FIZJO-MENTAL, lok. 3a: 502 290 801
ORTO&RUCH, lok. 4: 519 723 078
Przeczytaj też:
- Kiedy iść do fizjoterapeuty? Sprawdź objawy
- Czy fizjoterapeuta to lekarz?
- Ból kręgosłupa od siedzenia – przyczyny i co pomaga
Zadbaj o siebie – skontaktuj się z nami!
Autor: mgr Karolina Łapińska
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w mediach społecznościowych. INSTAGRAM & FACEBOOK
Bibliografia:
- Engel G. L. (1977). The need for a new medical model: a challenge for biomedicine. Science, 196(4286), 129–136.
- Gatchel R. J. i in. (2007). The biopsychosocial approach to chronic pain: scientific advances and future directions. Psychological Bulletin, 133(4), 581–624.
- Kamper S. J. i in. (2015). Multidisciplinary biopsychosocial rehabilitation for chronic low back pain: Cochrane systematic review and meta-analysis. BMJ, 350, h444.
- Vlaeyen J. W. S., Linton S. J. (2000). Fear-avoidance and its consequences in chronic musculoskeletal pain: a state of the art. Pain, 85(3), 317–332.
- Marmot M. (2005). Social determinants of health inequalities. The Lancet, 365(9464), 1099–1104.
- World Health Organization (2001). International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Geneva: WHO.