Ten artykuł jest o dzieciach, ale tak naprawdę przede wszystkim o nas, dorosłych. Kompetencje ruchowe dzieci, czyli to, czy potrafią sprawnie biegać, skakać, rzucać i łapać, nie biorą się bowiem znikąd. Przede wszystkim to my wychowujemy dzieci i układamy ich dzień. Dlatego właśnie od nas najczęściej uczą się, czym jest ruch: obowiązkiem, karą czy czymś, co po prostu sprawia przyjemność. Nie chodzi jednak o szukanie winnych. Chodzi raczej o to, że rodzic, który sam się rusza, daje dziecku najlepszą lekcję zdrowego życia, jaką może dostać.
Dlatego zanim przejdziemy do liczb, które w ostatnich tygodniach obiegły media, zapamiętaj jedno:
W tym temacie najważniejsze nie jest 94%. Najważniejsze jest to, co z tą informacją zrobimy u siebie w domu.
Czy polskie dzieci mają coraz mniej doświadczeń ruchowych? Co właściwie oznacza informacja, że 94% dzieci w wieku 6–12 lat nie osiąga podstawowego poziomu kompetencji ruchowych? W tym artykule wyjaśniamy, co naprawdę zbadała Akademia Wychowania Fizycznego. Ponadto podpowiadamy, jak rodzic może stać się dla dziecka wzorem aktywnego życia.
Najważniejsze w skrócie
- 94% dotyczy dzieci w wieku 6–12 lat badanych testem FUS. Test ocenia kompetencje ruchowe dzieci, czyli jakość wykonania podstawowych ruchów, a nie kondycję czy masę ciała.
- Program „WF z AWF” objął w 2025 roku ponad 102 tysiące uczniów. Nie jest to jednak jedno reprezentatywne badanie wszystkich dzieci w Polsce.
- WHO zaleca dzieciom średnio co najmniej 60 minut aktywności dziennie. Co ważne, liczy się też zabawa, rower i spacer, a nie tylko trening.
- Dzieci uczą się ruchu, patrząc na dorosłych. Dlatego najprostsze, co może zrobić rodzic, to ruszać się razem z dzieckiem.
Skąd pochodzą dane? Raport „WF z AWF” za 2025 rok
We wrześniu 2026 roku temat sprawności fizycznej dzieci wrócił do mediów, a to za sprawą Roberta Lewandowskiego. Podczas konferencji prasowej reprezentacji Polski usłyszał wyniki raportu, po czym odpowiedział: „To są dramatyczne wyniki. Jestem w szoku”.
Dane pochodzą z programu „WF z AWF – Aktywny dzisiaj dla zdrowia w przyszłości”, realizowanego przez Akademię Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Co ważne, raport z działań prowadzonych w 2025 roku objął ponad 102 tysiące uczniów. Ponadto pracowało nad nim osiem zespołów badawczych. Analizowano przy tym między innymi kondycję fizyczną oraz kompetencje ruchowe dzieci i młodzieży, a także aktywność fizyczną i środowisko, w którym dzieci funkcjonują.
To ważne, ponieważ nie mamy tu do czynienia z internetową ankietą na kilkuset osobach. Trzeba jednak zachować precyzję: nie jest to jedno reprezentacyjne badanie całej populacji dzieci w Polsce. W praktyce wyniki dotyczą uczestników konkretnych badań prowadzonych w ramach programu.
Co naprawdę oznacza 94%? Jak test FUS mierzy kompetencje ruchowe dzieci
W ramach programu opracowano test Fundamentalnych Umiejętności Ruchowych w Sporcie (FUS). Służy on przede wszystkim do oceny podstawowych kompetencji ruchowych. Co istotne, test nie sprawdza głównie, jak szybko dziecko biega ani jak wysoko skacze. Zamiast tego sprawdza, czy potrafi prawidłowo wykonać określony wzorzec ruchu. Oceniano między innymi:
- bieganie,
- skakanie,
- rzucanie i chwytanie,
- kozłowanie piłki,
- pokonywanie przeszkód,
- przewrót w przód.
W badaniach wykorzystujących test FUS 94% dzieci w wieku 6–12 lat nie osiągnęło podstawowego poziomu kompetencji ruchowych.
Nie oznacza to jednak, że 94% dzieci jest otyłych, nie ćwiczy albo „nie potrafi się ruszać”. Oznacza natomiast, że w ocenianym zestawie podstawowych umiejętności większość badanych dzieci nie osiągnęła poziomu, który badacze uznali za wystarczający. Innymi słowy, to istotna różnica, której nagłówki typu „94% dzieci jest niesprawnych” zupełnie nie oddają.
Kompetencje ruchowe dzieci w liczbach: wyniki prób
W materiałach programu przedstawiono również wyniki poszczególnych prób:
| Próba ruchowa | Klasy | Dzieci, które nie wykonały próby prawidłowo |
|---|---|---|
| Skoki przez skakankę | wszyscy badani | 57% |
| Przewrót w przód | I–III | 88% |
| Rzut i chwyt piłki tenisowej odbitej od ściany | I–III | 86% |
| Kozłowanie piłki | IV–VI | 74% |
| Bieg z pokonywaniem przeszkód | VII–VIII | 78% |
Przy skakance badacze doprecyzowali ponadto, że te 57% dzieci nie wykonało poprawnie żadnego elementu tej umiejętności.
Warto jednak pamiętać, że to nie jest test na to, kto jest najlepszym sportowcem. Mowa natomiast o podstawowych umiejętnościach, które pozwalają dziecku swobodnie korzystać z własnego ciała: na placu zabaw, na WF-ie, na rowerze i w codziennym życiu.
Czym jest alfabet ruchowy i jak buduje kompetencje ruchowe dzieci?
To określenie bardzo dobrze pokazuje, o co chodzi. Zanim bowiem dziecko zacznie trenować konkretną dyscyplinę, powinno najpierw poznać podstawowe sposoby poruszania się. Należą do nich:
- bieg i zmiana kierunku,
- skok i lądowanie,
- rzut i chwyt,
- równowaga,
- przenoszenie ciężaru ciała,
- wspinanie,
- toczenie.
Działa to trochę jak alfabet. Jeśli dziecko ma opanowane podstawowe „litery ruchu”, łatwiej mu później układać z nich bardziej złożone umiejętności, także w sporcie. Właśnie na tym fundamencie budują się kompetencje ruchowe dzieci. Tymczasem według raportu tylko około połowa uczniów w wieku 8–12 lat prezentuje odpowiedni poziom alfabetu ruchowego.
Dlatego problemu nie warto sprowadzać do pytania „czy dziecko uprawia sport?”. Lepiej zatem zapytać szerzej: „czy dziecko ma wystarczająco dużo okazji, żeby doświadczać ruchu?”
Ile ruchu potrzebuje dziecko? Zalecenia WHO
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby dzieci i młodzież w wieku 5–17 lat podejmowały średnio co najmniej 60 minut dziennie aktywności fizycznej o umiarkowanej lub dużej intensywności.
Warto przy tym doprecyzować: 60 minut ruchu to nie 60 minut treningu. Do aktywności fizycznej zaliczają się bowiem także zabawa, spacer, jazda na rowerze, droga do szkoły pieszo, plac zabaw i zajęcia WF.
WHO podkreśla również, że jeśli dziecko dziś nie osiąga zalecanego poziomu, każda dodatkowa aktywność jest wartościowa. Innymi słowy, nie trzeba od razu zapisywać dziecka na trzy dodatkowe zajęcia.
Jak rodzice wpływają na kompetencje ruchowe dzieci?
Czy rodzice mają wpływ na aktywność dziecka? Tak, ale to nie znaczy, że rodzic jest „winny”, gdy dziecko mało się rusza. Na aktywność dziecka wpływa bowiem wiele czynników: szkoła, dostępność bezpiecznych miejsc do zabawy, rówieśnicy, zainteresowania, czas przed ekranem i możliwości rodziny.
Dom jest jednak jednym z miejsc, w których dziecko poznaje codzienne nawyki. Co więcej, dzieci przede wszystkim obserwują dorosłych.
Możemy powiedzieć „idź się poruszać”. Ale możemy też powiedzieć „chodź, przejdziemy się razem”. Podobnie zamiast „odłóż telefon i idź na dwór” możemy sami odłożyć telefon i wyjść z dzieckiem.
Co ważne, nie trzeba być sportowcem, mieć idealnej kondycji ani znać wszystkich ćwiczeń. W rzeczywistości czasem wystarczy, że ruch stanie się normalną częścią rodzinnego życia.
A ile ruchu potrzebuje dorosły?
Skoro dzieci uczą się od nas, warto więc spojrzeć też na siebie. WHO zaleca dorosłym:
- 150–300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo, np. szybki marsz lub rower, albo 75–150 minut aktywności intensywnej,
- ćwiczenia wzmacniające mięśnie co najmniej 2 dni w tygodniu.
Tymczasem dla wielu dorosłych to więcej, niż robią na co dzień. Poza tym regularny ruch to nie tylko kondycja, ponieważ wspiera też odporność i ogólne zdrowie. Dobra wiadomość jest zatem taka, że ruch z dzieckiem liczy się podwójnie: dla Twojego zdrowia i jako przykład dla niego.
Zabawy dla całej rodziny, które rozwijają kompetencje ruchowe dzieci
Przede wszystkim nie potrzebujesz sprzętu ani sali gimnastycznej. Te zabawy ćwiczą bowiem dokładnie te umiejętności, które oceniano w badaniu. Najlepiej jednak działają, gdy rodzic bierze w nich udział, a nie tylko się przygląda:
- Rzut i chwyt o ścianę. Co ciekawe, to ta sama próba, w której 86% młodszych dzieci miało trudność. Rzucajcie na zmianę piłkę tenisową o ścianę, a potem liczcie, ile razy z rzędu uda się ją złapać.
- Gra w klasy. Ćwiczy skok, lądowanie na jednej i dwóch nogach, a także równowagę.
- Tor przeszkód. W domu z poduszek i krzeseł, w parku z ławek i pni. Dzięki temu rozwija pokonywanie przeszkód i zmianę kierunku.
- Berek. Ćwiczy bieg, przyspieszanie, hamowanie i uniki. Dla dorosłego to z kolei świetny interwał.
- Kozłowanie w marszu. Najpierw w miejscu, następnie w marszu, a na końcu slalomem.
- Chodzenie po krawężniku lub pniu. To jednocześnie najprostsze ćwiczenie równowagi na każdym spacerze.
- Turlanie się z trawiastej górki. W ten sposób dziecko ćwiczy toczenie i orientację ciała w przestrzeni.
- Wspinanie na placu zabaw. Ćwiczy siłę, chwyt i koordynację. Spróbuj więc razem z dzieckiem.
Pamiętaj również, aby dopasować trudność do możliwości dziecka. Chodzi przecież o zabawę, nie o wynik.
Gdzie ruszać się z dzieckiem w Białymstoku?
Na szczęście w Białymstoku nie brakuje miejsc na aktywny czas z rodziną:
- Planty: spacery, rolki i hulajnoga w samym centrum miasta.
- Las Zwierzyniecki i Akcent ZOO: leśne ścieżki i bezpłatne mini zoo z rodzimymi zwierzętami, idealne na rodzinny spacer.
- Plaża Dojlidy: plaża miejska, wypożyczalnia sprzętu wodnego i trasy rowerowe, a latem kąpielisko.
- Las Pietrasze: leśne ścieżki do biegania i długich spacerów.
- Pływalnia Rodzinna na Stromej: wspólne pływanie przez cały rok, niezależnie od pogody. Dla dzieci jest ponadto wodny plac zabaw, zjeżdżalnie i nauka pływania.
- Smocza Arena (ul. Jaśminowa 73): sala zabaw z torami przeszkód, konstrukcjami do wspinania i zjeżdżalniami. To zatem alfabet ruchowy w praktyce.
- PSQ Power Squash: akademia squasha dla dzieci i korty, na których rodzic może zagrać razem z dzieckiem. Co więcej, squash świetnie ćwiczy bieg, zmianę kierunku i koordynację ręka–oko. PSQ to także nasz partner.
Nie chodzi jednak o znalezienie „idealnego sportu dla dziecka”. Warto raczej szukać takich form ruchu, które dziecko lubi i chce powtarzać. Aktywność nie musi być przecież kolejnym obowiązkiem w kalendarzu. Może natomiast być sposobem na wspólnie spędzony czas.
Wspólna wycieczka rowerowa to jeden z najprostszych sposobów, żeby ruch stał się naturalną częścią rodzinnego życia. Dziecko ćwiczy przy tym równowagę, koordynację i wytrzymałość, a przede wszystkim widzi, że dla rodzica ruch to przyjemność, a nie obowiązek.
Planujesz rodzinną wycieczkę rowerową? W takim razie zadbaj też o siebie i sprawdź, skąd bierze się ból szyi na rowerze i jak mu zapobiec, a także co robić, gdy na rowerze boli dolny odcinek pleców.
Jak wspierać kompetencje ruchowe dzieci? 5 rzeczy, które rodzic może zrobić już dziś
- Ruszajcie się razem. Zamiast „idź się pobawić” czasem powiedz „chodź, idziemy razem”.
- Pozwól dziecku ruszać się na różne sposoby. Wspinanie, skakanie, turlanie i rower to również doświadczenie ruchowe, nie tylko zorganizowany trening.
- Nie porównuj dziecka z innymi. Jedno biega szybciej, drugie z kolei lepiej trzyma równowagę. Rozwój ruchowy nie jest przecież wyścigiem.
- Unikaj traktowania ruchu jak kary. Aktywność nie powinna być konsekwencją zjedzenia słodyczy czy złego zachowania. Przeciwnie, ma być czymś naturalnym.
- Daj przykład. Dziecko może nie zapamiętać wykładu o tym, dlaczego warto być aktywnym. Zapamięta za to, że mama jeździła na rowerze, tata chodził biegać, a w weekendy wychodziliście razem do lasu.
Chcesz wrócić do ruchu, ale nie wiesz, od czego zacząć?
Wielu rodziców chciałoby dawać dziecku dobry przykład, jednak sami mają za sobą lata przerwy. Do tego dochodzi ból pleców po pracy przy biurku albo okres ciąży i połogu. To całkowicie normalne. Dlatego dobry powrót do aktywności nie zaczyna się od katorżniczego treningu, tylko od sprawdzenia, jak działa Twoje ciało.
W ORTO&RUCH przy ul. Łąkowej 9 lok. 4 w Białymstoku pomagamy dorosłym bezpiecznie wrócić do ruchu:
- Trening medyczny: indywidualny program ćwiczeń po diagnostyce funkcjonalnej, prowadzony przez fizjoterapeutów.
- Fizjoprofilaktyka: dla tych, którzy wolą zapobiegać niż leczyć.
- Trening personalny: trener pracuje w ścisłej współpracy z naszym zespołem fizjoterapeutów.
- Zajęcia dla mam w ciąży i po porodzie: trening z położną na każdym etapie.
Nie musimy wychować sportowców
Wychowujmy zatem dzieci na ludzi, którzy potrafią się ruszać. Nie chodzi o wynik, medal ani rywalizację. Chodzi przede wszystkim o to, żeby dziecko znało swoje ciało i miało różnorodne doświadczenia ruchowe. Ważne jest również, żeby wiedziało, że aktywność fizyczna jest normalną częścią życia. W końcu kompetencje ruchowe dzieci budują się w codzienności: na podwórku, na spacerze i w domu.
Dlatego zamiast pytać „czy moje dziecko uprawia sport?”, może warto czasem zapytać: „czy ruch jest częścią naszego życia?”
Czy to prawda, że 94% polskich dzieci jest niesprawnych?
Nie do końca. 94% dotyczy dzieci w wieku 6–12 lat badanych testem FUS w ramach programu „WF z AWF”. Oznacza, że nie osiągnęły one podstawowego poziomu w konkretnym zestawie umiejętności ruchowych. Nie mówi o kondycji, wadze ani o tym, czy dziecko w ogóle się rusza.
Ile ruchu dziennie potrzebuje dziecko?
Według WHO dzieci i młodzież w wieku 5–17 lat powinny mieć średnio co najmniej 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności dziennie. Wliczają się do tego zabawa, spacer, rower i WF.
Czy lekcje WF wystarczą?
WF jest ważną częścią dziennego ruchu, ale rzadko wystarcza sam. Najwięcej dają codzienne, zwykłe okazje do ruchu poza szkołą, najlepiej wspólne z rodziną.
Jak rodzic może wspierać kompetencje ruchowe dzieci?
Przede wszystkim ruszając się razem z dzieckiem, proponując różne formy aktywności i nie traktując ruchu jak kary. Dzieci chętniej powtarzają to, co widzą u dorosłych i co sprawia im przyjemność.
Ile ruchu potrzebuje dorosły?
WHO zaleca dorosłym 150–300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo (albo 75–150 minut intensywnej) oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie co najmniej 2 dni w tygodniu.
Czym są kompetencje ruchowe dzieci?
Kompetencje ruchowe dzieci to umiejętność prawidłowego wykonywania podstawowych ruchów, takich jak bieg, skok, rzut, chwyt, kozłowanie czy utrzymanie równowagi. Są one zatem fundamentem, na którym później buduje się sprawność w sporcie i w codziennym życiu.
Co to jest test FUS i jak ocenia kompetencje ruchowe dzieci?
Test FUS, czyli test Fundamentalnych Umiejętności Ruchowych w Sporcie, opracowano w ramach programu AWF. Ocenia on przede wszystkim jakość wykonania podstawowych ruchów, takich jak bieg, skok, rzut, chwyt, kozłowanie czy przewrót w przód.
Co to jest alfabet ruchowy?
Alfabet ruchowy obejmuje podstawowe umiejętności: bieg, skok, lądowanie, rzut, chwyt, równowagę, zmianę kierunku, wspinanie i toczenie. Z tych „liter” dziecko buduje następnie bardziej złożone ruchy, także w sporcie.
Zadbaj o siebie – skontaktuj się z nami!
Autor: mgr Sylwia Dzieduszow
____________________________________________________________________
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w mediach społecznościowych. INSTAGRAM & FACEBOOK
Źródła
- Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, Raport merytoryczny projektu „WF z AWF. Aktywny dzisiaj dla zdrowia w przyszłości” za rok 2025, red. B. Molik, Warszawa 2026.
- Omówienie raportu „WF z AWF” – ŚCDN Kielce, gov.pl
- Światowa Organizacja Zdrowia – Physical activity (zalecenia dla dzieci i dorosłych)
- Sportowe Fakty – wypowiedź Roberta Lewandowskiego